Op school ben je om te leren. Je leert wat een persoonlijk voornaamwoord is, je leert onder elkaar optellen, je leert wat de hoofdstad van Frankrijk is. Maar hoe zit het met vaardigheden? Je vak opruimen staat niet op het rooster en je krijgt er ook geen cijfer voor. Dat zou natuurlijk ook bizar zijn, toch pleit ik ervoor dat we vaardigheden als opruimen, ordenen en plannen wat meer benaderen als iets wat je nog moet leren. Nog al te vaak gaat een leerkracht er vanuit dat kinderen hun vak gewoon netjes moeten kunnen houden en dat iedereen weet waar alles ligt.
Niet voor niets is er de laatste jaren veel aandacht voor de executieve functies en weten we uit onderzoek dat goed ontwikkelde vaardigheden kinderen op school en later een grote voorsprong geven. Maar uit onderzoek blijkt ook dat het niet helpt om deze vaardigheden buiten de context van de klas te ontwikkelen. Juist het benoemen en ontwikkelen van de vaardigheden in de klas zelf helpt het kind echt vooruit. Maar hoe doe je dat?
Elke dag zijn er momenten waarop dit kan en je kunt jezelf als voorbeeld nemen. Stel dat je les wilt geven maar je digibordpen kwijt bent. Je kunt dit bagatelliseren of zeggen hoe stom dat is, maar je kunt het ook aangrijpen als leermoment. ‘Ik heb zo’n drukke dag vandaag, dan is mijn hoofd even heel vol en raak ik dingen kwijt. Hebben jullie dat ook wel eens?’ Een stukje herkenning is altijd fijn en je kunt samen met de kinderen zoeken naar oplossingen. Ook altijd fijn voor kinderen om te merken dat ook volwassenen tegen dezelfde dingen aan kunnen lopen.
Bij het opruimen van de vakken wordt er ook maar al te vaak van uitgegaan dat kinderen dit wel ‘even’ doen. Maar ook hier kan ‘modelen’ enorm helpen; ga de stappen bij langs, denk hardop en doe het voor! Dat het handig is om alles uit je vak te halen, te sorteren in stapels en daarna weer een plek te geven kan voor kinderen echt een eye-opener zijn. En trouwens voor sommige volwassenen ook…
Bij een lastige taalles geven we verlengde instructie aan de kinderen die het nog net even niet begrijpen. Bij vaardigheden is dat lang niet zo gebruikelijk, maar ook bij opruimen en plannen zijn er kinderen die echt meer tijd en hulp nodig hebben. Zorg dat je deze kinderen in beeld hebt. Zij hebben net even die extra tip nodig en soms wat meer tijd of een maatje, die hen helpt. Het is een precaire balans, maar het is net als bij andere vakken: zoek de zone van de naaste ontwikkeling!
Creëer een sfeer van voordoen, samen doen, en daarna zelf ontwikkelen, niet alleen bij rekenen en taal, maar ook bij de executieve vaardigheden. Daar profiteren de kinderen van, maar het levert ook tijd op en veel rust in jouw klas!
De Groeitoren 